Priča o srednjovekovnom gradu Kozniku, koji spada u red dobro branjenih brdskih utvrđenja originalne osnove, a vrhunac doživljava u vreme kneza Lazara i despota Stefana Lazarevića, ispričana kroz brojne pokretne nalaze, naći će se od utorka pred posetiocima kruševačkog Narodnog muzeja. Tada će, naime, biti otvorena izložba „Plemeniti grad Koznik“, čiji su autori Marin Bugar, muzejski savetnik u ovašnjem Muzeju i dr Dejan Bulić, naučni saradnik Istorijskog instituta u Beogradu.
– Turbulentne istorijske prilike u srpskoj državi s kraja 14. i početkom 15. veka, uzrokovale su podizanje i obnovu srednjovekovnih gradova u teško pristupačnim područjima. Sa tradicionalnim fortifikacijskim normama i manjim specifičnostima toj grupi svakako pripada i grad Koznik. Za razliku od kasnosrednjovekovnih središta Moravske Srbije, koja su podignuta na nižim položajima, kao što su Kruševac, Stalać, Trubarevo ili Smederevo, Koznik spada u red dobro branjenih brdskih utvrđenja originalne osnove koja svoj vrhunac doživljavaju u vreme kneza Lazara i despota Stefana Lazarevića – navedeno je u pozivu Narodnog muzeja za izložbu.
Ova institucija podseća da su, uz povremene pauze, arheološka istraživanja Koznika sa pratećim konzervatorskim radovima, trajala su preko pola veka, od prve istraživačke kampanje sprovedene 1971. godine, pa do zadnje iz 2022. godine.
– Radovima u organizaciji Zavoda za zaštitu spomenika kulture Kraljevo, koji su trajali do 1988. godine, prikupljena je velika količina pokretne arheološke građe, uz dokumentovanje i zaštitu postojećih gradskih celina. Priča o Kozniku je nastavljena u novom milenijumu, sa četiri arheološke kampanje, koje su u periodu od 2009. do 2022. godine sprovedene u organizaciji Zavičajnog muzeja Župe iz Aleksandrovca – podseća ovašnji Narodni muzej.
U tom periodu su dobijena nova saznanja o graditeljskim fazama i postojećim objektima u gradskom jezgru, uz posebno značajne rezultate na prostoru Podgrađa, čime je predstava o gradu Kozniku konačno dobila jasnu formu.
– Uz obilje pokretnih nalaza, izložba prikazuje osam tema koje se bave istorijatom grada i istraživanja, elementima fortifikacije, fresko slikarstvom, kamenom plastikom, arhezoološkim i arheobotaničkim analizama i savremenim metodama u arheologiji. Svaki od segmenta je pažljivo koncipiran i prezentovan od strane kolega iz različitih naučnih oblasti, koji su svojim tekstovima u katalogu istakli glavne karakteristike grada – navedeno je u pozivu.
Izložba je realizovana u saradnji sa stručnjacima iz Laboratorije za bioarheologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu, Galerije fresaka Narodnog muzeja Srbije, VINARH centra pri Institutu za nuklearne nauke Vinča, Zavičajnog muzeja Župe Aleksandrovac i Narodnog muzeja Kruševac, koji su svojom posvećenošću i predanim radom učinili katalog i izložbu kvalitetnijim i sadržajnijim.
Otvaranje izložbe je u 19 časova.
J. B.