Arhivske fotografije žena koje rade u polju ili u fabrici, te fotografije žena koje na različite načine učestvuju u zajednici i javnom životu, predstavljene su u okviru svojevrsne “žive galerije” u centru Brusa, na izložbi ”Žene bruskog kraja – lica rada, snage i dostojanstva”. Izložba je privukla veliku pažnju. Kako ističu organizatorke, akciji su se spontano priključivale žene koje su prolazile gradom, dok su interesovanje pokazale i devojčice koje su želele da se fotografišu sa izloženim fotografijama.
Poseban fokus izložbe je bio na iskustvima žena ruralnih sredina, čiji rad i svakodnevica retko postaju deo javnih narativa. Postavljanjem ovih fotografija u samom centru grada, organizatorke su simbolično ”vratile” priče o ženama u prostor zajednice kojoj pripadaju.
Sve to je učinjeno 8. marta, povodom Međunarodnog Dana žena, a ovakvom akcijom u formi ”žive galerije” u centru Brusa, praktično je prvi put u tom gradu obeležen praznik kroz jasno feministički program u javnom prostoru. U okviru akcije predstavljena je pomenuta izložba fotografija pod nazivom ”Žene bruskog kraja -lica rada,snage i dostojanstva”, koja je kroz arhivske i dokumentarne prizore podsetila na često nevidljiv doprinos žena iz ovog kraja.
Akcija je realizovana uz podršku poziva ”Osmomartovsko akcijanje” organizacije “Okular” iz Ćićevca, što je ujedno podstaklo širu priču o feminističkom organizovanju i vidljivosti ženskog aktivizma u Brusu. Bio je ovo podsticaj da se lokalne žene prvi put okupe oko jedne javne inicijative koja jasno tematizuje ženska prava i društveni položaj žena.
Organizatorke ističu da ovakav način izlaganja ima poseban značaj jer fotografija u javnom prostoru postaje sredstvo društvenog pamćenja. Ona ne samo da dokumentuje prošlost, već otvara i prostor za razgovor o položaju žena danas – o radu koji često ostaje nevidljiv, o borbi za dostojanstvene uslove života i o potrebi za većom rodnom ravnopravnošću u lokalnim sredinama.
Jedan od ciljeva ove akcije je, kako ističu, povezivanje inicijativa unutar Rasinskog okruga, jer razmena iskustava i solidarnost između žena iz različitih gradova može doprineti jačanju prostora za zajedničko feminističko delovanje.
Organizatorka akcije, Jasna Rakićević, kaže da je ovakav performans prvi put organizovan u Brusu i da je reakcija građanki bila ohrabrujuća:
– Ovo je prvi put da se u Brusu Međunarodni dan žena obeležava kroz jednu javnu, umetničku i jasnu feminističku akciju. Zadovoljna sam načinom na koji je performans izveden, ali i time što su mu se tokom trajanja spontano priključivale žene koje su prolazile centrom grada.
Ona dodaje da je posebno ohrabrujuće to što su interesovanje pokazale i mlade generacije.
– U jednom trenutku su nam se pridružile i devojčice školskog uzrasta, koje su želele da učestvuju i fotografišu se sa izloženim radovima.Takvi trenuci pokazuju da javni prostor može postati mesto susreta, razgovora i učenja o istoriji i iskustvima žena iz sopstvene zajednice – zaključuje ona.
Tekst i foto: Natalija Moskovljević Miletić
