Iako Kruševac već skoro dve decenije ima status grada većina sugrađana/ki će, kada ide do zgrade gde su smeštene službe Grada, kaže da ide u opštinu. Suština je ista, reč je o lokalnoj samoupravi koja je nadležna za pitanja funkcionisanja Kruševca, a građani/ke su na nju upućeni u situacijama kada rešavaju mnoga važna životna pitanja.
Uprkos tome većina ne poznaje rad i nadležnosti organa lokalne samouprave. Često se kao sinonimi upotrebljavaju nazivi Grad, Gradska uprava, Skupština, Gradsko veće. Malo građana razlikuje ko se kojim poslom bavi, a pojmovi zakonodavne i izvršne vlasti nepoznanica su mnogima.
Da je situacija takva potvrdili su odgovori koje je naš portal dobio kroz anketu postavljenu na društvenim mrežima. Rezultati su pokazali da oko dve trećine učesnika ankete (oko 66 odsto) svoje poznavanje nadležnosti organa lokalne samouprave ocenjuje kao slabo ili navodi da uopšte ne poznaje tu oblast. Istovremeno sličan procenat, odnosno oko 68 odsto, navodi da ne zna gde može da pronađe budžet, odluke, propise i druga dokumenta u vezi sa radom Grada.
Kompletne rezultate ankete pogledajte OVDE.
Imajući ovo u vidu Odjek vas u nastavku vodi kroz kratak pregled osnovnih nadležnosti organa Grada Kruševca.
Za početak recimo da je Skupština grada Kruševca u decembru 2018.godine donela (usvojila) Statut Grada kojim se, u skladu sa zakonom, uređuju prava i dužnosti Grada Kruševca, način njihovog ostvarivanja.
Definisano je da je Grad pravno lica, a da ga predstavlja i zastupa gradonačelnik.
Organi Grada su Skupština grada, Gradonačelnik, Gradsko veće i Gradska uprava, a reč je inače o pojmovima koje građani/ke najčešće mešaju ili koriste kao sinonime.
Šta radi Skupština Grada?
Poslovi Skupštine Grada su da donosi Statut Grada i Poslovnik Skupštine, donosi budžet, usvaja završni račun, utvrđuje stope izvornih prihoda i visine lokalnih taksi, donosi program razvoja, prostorni i urbanistički plan, programe uređivanja građevinskog zemljišta.
Ona bira i razrešava lokalnog ombudsmana, raspisuje gradski referendum, izjašnjava se o predlozima iz građanske inicijative, utvrđuje predlog oduke o samodoprinosu.
Skupština osniva službe i javna preduzeća, ustanove i organizacije u oblasti osnovnog obrazovanja, kulture, primarne zdravstvene zaštite, fizičke kulture, sporta, dečije i socijalne zaštite i turizma i vrši nadzor nad njihovim radom.
Ona imenuje i razrešava upravni i nadzorni odbor, direktore javnih preduzeća, ustanova, organizacija i službi čiji je osnivač. Takođe, bira i razrešava predsednika Skupštine njegovog zamenika, postavlja i razrešava sekretara i zamenika sekretara Skupštine, bira i razrešava Gradonačelnika, njegovog zamenika i članove Gradskog veća.
Skupštine grada utvrđuje gradske takse, doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta, donosi akt o zaduživanju Grada, daje mišljenje o republičkom i regionalnom prostornom planu.
Skupština utvrđuje simbole Grada, utvrđuje praznik Grada i odlučuje o nazivima ulica, trgova. Ona propisuje radno vreme ugostiteljskih, trgovinskih i zanatskih objekata.
Ona donosi akt o organizaciji Gradske uprave, odlučuje o pribavljanju i otuđenju imovine Grada, odlučuje o davanju na korišćenje nepokretnosti u javnoj svojini Grada, odlučuje o pribavljanju i otuđenju opreme veće vrednosti te o pribavljanju prevoznih sredstava.
Skupština donosi programe uređivanja građevinskog zemljišta, stambenu strategiju, uređuje korišćenje poslovnog prostora u javnoj svojini. Takođe, donosi program zaštite životne sredine, program za poljoprivredno zemljište, program razvoja turizma i utvrđuje visinu boravišne takse.
U njenu nadležnosti spada i donošenje akcionog plana za borbu protiv korupcije, odlučuje o javnim predškolskim ustanovama i javnim osnovnim škola, donosi program razvoja kulture, sporta, lokalni plan akcije za decu.
Skupština takođe donosi strategiju razvoja socijalne zaštite, plan javnog zdravlja, strategiju za unapređivanje položaja Roma, akcioni plan za mlade, program i plan energetske efikasnosti.
Odlučuje o davanju koncesije, usvaja predlog projekta javno-privatnog partnerstva. Takođe odlučuje o saradnji i udruživanju sa drugim gradovima i opštinama.
Skupština donosi kadrovski plan, razmatra izveštaj o radu i daje saglasnost na programe rada korisnika budžeta, daje saglasnost na programe poslovanja javnih preduzeća čiji je osnivač, donosi odluku o organizaciji i radu organa Grada za vreme ratnog i vanrednog stanja te donosi Plan i program razvoja sistema zaštite i spasavanja.
U nadležnost Skupštine spada i to da donosi Odluku o funkcionisanju civilne zaštite, obrazuje Gradski štab za vanredne situacije, obavlja i druge poslove utvrđene zakonom, Statutom i odlukama Skupštine.
Izvršni organi Grada su Gradonačelnik i Gradsko veće.
Šta radi gradonačelnik?
Gradonačelnik predstavlja i zastupa Grad, predlaže način rešavanja pitanja o kojima odlučuje Skupština, naredbodavac je za izvršenje budžeta, usmerava i usklađuje rad Gradske uprave, osniva Službu budžetske inspekcije i Službu interne revizije.
Statutom je predviđeno i da gradonačelnik predstavlja Gradsko veće, saziva i vodi njegove sednice i odgovara za zakonitost rada Veća, postavlja i razrešava pomoćnike gradonačelnika.
Osoba koja je na toj funkciji donosi pojedinačne akte za koje je ovlašćen zakonom, Statutom ili odlukom Skupštine, potom određuje poslove Gradske uprave te zaključuje ugovore u ime Grada.
Predviđeno je da gradonačelnik donosi odluku o proglašenju i ukidanju vanredne situacije. On je komandant Gradskog štaba za vanredne situacije, obrazuje stručna i savetodavna radna tela, vrši i druge poslove utvrđene zakonom, ovim Statutom i drugim aktima Grada.
Gradsko veće čine Gradonačelnik, zamenik Gradonačelnika i devet članova. Članove bira Skupština grada, na četiri godine, tajnim glasanjem, većinom od ukupnog broja odbornika, na predlog Gradonačelnika.
Kada odlučuje o izboru Gradonačelnika, Skupština istovremeno i objedinjeno odlučuje o izboru njegovog zamenika i članova Gradskog veća.
Gradonačelnik je predsednik Gradskog veća, a njegov zamenik je član Gradskog veća po funkciji.
Treba znati da ćlanovi Gradskog ne mogu istovremeno biti odbornici.
Koje su nadležnosti Gradskog veća?
Ono predlaže Statut, Program razvoja, budžet i druge odluke i akte koje donosi Skupština te neposredno izvršava odluke Skupštine. Ono donosi odluku o privremenom finansiranju u slučaju da Skupština grada ne donese budžet pre početka fiskalne godine. Takođe, vrši nadzor nad radom Gradske uprave, poništava ili ukida akte Gradske uprave koji nisu u saglasnosti sa zakonom, Statutom i drugim opštim aktom.
Gradsko veće rešava u upravnom postupku u drugom stepenu o pravima i obavezama građana, preduzeća i ustanova i drugih organizacija u upravnim stvarima iz nadležnosti Grada;
Ono prati realizaciju programa poslovanja i koordinira rad javnih preduzeća čiji je osnivač Grad, daje saglasnost na akt o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mesta javnih preduzeća i ustanova.
Takođe, podnosi tromesečni izveštaj o radu javnih preduzeća Skupštini grada, radi daljeg izveštavanja, stara se o izvršavanju poverenih nadležnosti sa republičkog nivoa.
Gradsko veće postavlja i razrešava načelnika Gradske uprave i zamenika načelnika, donosi Poslovnik o svom radu na predlog Gradonačelnika, usvaja pravilnik o organizaciji i sistematizaciji radnih mesta u Gradskoj upravi, Gradskom pravobranilaštvu i službama čiji je osnivač Grad.
To telo uređuje uslove i način korišćenja prevoznih sredstava i odlučuje o njihovom otuđenju, daje saglasnost na cene komunalnih usluga, daje saglasnost na investicione odluke i druge odluke u skladu sa zakonom, za koje nije određeno da saglasnost daje Skupština te daje saglasnost na finansijske planove mesnih zajednica.
Gradsko veće podnosi žalbu Ustavnom sudu ako se pojedinačnim aktom ili radnjom državnog organa ili organa Grada onemogućava vršenje nadležnosti Grada, pokreće postupak za ocenu ustavnosti i zakonitosti opšteg akta mesne zajednice pred Ustavnim sudom, ako smatara da taj akt nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom, pokreće postupak pred Upravnim sudom, u skladu sa zakonom, obrazuje Žalbenu komisiju.
Definisano je da Gradsko veće odobrava Plan odbrane grada Kruševca, koji izrađuje Gradska uprava, odgovara za stanje priprema za odbranu na teritoriji Grada i uvodi radnu obavezu u ratnom i vanrednom stanju, ono donosi procenu ugroženosti i Plan zaštite i spasavanja u vanrednim situacijama, preduzima mere u cilju zaštite od klimatskih promena u skladu sa zakonom te obrazuje stručna savetodavna stalna i povremena radna tela za pojedina pitanja iz svoje nadležnosti;
Šta radi Gradska uprava?
Gradska uprava priprema nacrte propisa i drugih akata koje donosi Skupština grada, Gradonačelnik i Gradsko veće te izvršava odluke i druge akte Skupštine grada, Gradonačelnika i Gradskog veća;
Ona rešava u upravnom postupku u prvom stepenu o pravima i dužnostima građana, preduzeća, ustanova i drugih organizacija u upravnim stvarima iz nadležnosti grada te obavlja poslove upravnog nadzora nad izvršavanjem propisa i drugih opštih akata Skupštine grada.
Gradska uprava obavlja stručne i administrativno-tehničke poslove za potrebe rada Skupštine grada, Gradonačelnika i Gradskog veća.
J.B.